Dlaczego Miranda Krestovnikoff próbuje przekonać ośmiornicę, by zjadła na obiad homara, skoro tak naprawdę marzy o nurkowaniu na wrakach niemieckiej floty?...
Nazwa Scapa Flow kojarzy się nieodmiennie z mistycznymi wrakami niemieckich okrętów wojennych, zatopionych tam podczas I Wojny Światowej. Przyciągają one nurków z całej Europy, więc kiedy dostałam propozycję nurkowania tam podczas kręcenia serialu "Wybrzeża" dla telewizji BBC, byłam naprawdę podekscytowana!
Muszę wyznać, że jeszcze nigdy nie udało mi się zanurkować w Scapa Flow - niezliczoną ilość razy byłam już bardzo, bardzo blisko, ale zawsze plany ulegały zmianie. I wreszcie nadarza się taka okazja. A tu niespodzianka - mówią mi, że nie będziemy nurkować na wrakach... Oklapłam. Jedynym pocieszeniem było morskie życie Orkadów w menu - zarówno nad, jak i pod wodą.
Orkady słyną z owoców morza - tutejsze kraby i homary stanowią ponad 10% połowów w całej Wielkiej Brytanii i są znaczącym składnikiem ekonomii regionu. Jednak nie tylko ludzie przepadają za homarami ze Scapa Flow - gustują w nich również najinteligentniejsze z bezkręgowców, ośmiornice. Ich ogródek leży tuż obok wraków, nieopodal przylądka Inga Ness.
Wszystko wskazuje na to, że poławiacze homarów zostali przez lokalną populację ośmiornic zagonieni w kozi róg. Najnowszym trikiem tych stworzeń, znanych z inteligencji i sztuczek w stylu Houdiniego jest wślizgiwanie się do pułapek na homary, w środku szybki lunch i ucieczka, po której dla rybaków zostaje już niewiele.
Zaskakujące jest, że mimo swoich ogromnych szczypiec, homary są stosunkowo łatwym łupem dla ośmiornic, paraliżujących swoje ofiary neurotoksynami. Bezpieczniej i łatwiej jest posilać się, kiedy pożywienie nie próbuje bronić się, czy uciekać...
Zaprzyjaźniony rybak rozstawił specjalnie dla nas kilka pułapek na homary i oznaczył je tak, żebyśmy mogli łatwo je odnaleźć. Szybkie nurkowanie rozpoznawcze pokazało, że w jednej jest homar, więc możemy zaczynać. W naszej ekipie jest Doug Allan, znana postać w świecie filmowców dzikiej przyrody. Jeśli widzieliście kiedyś w telewizji śnieżnego lamparta, niedźwiedzia polarnego albo białuchę, bardzo prawdopodobne, że to był właśnie jego film. Natomiast naszym nurkiem zabezpieczającym jest najprawdziwszy super bohater. Trochę ciężko traktować poważnie osobę, która jest z tobą, by czuwać nad bezpieczeństwem pod wodą, jeśli ubrana jest w suchy skafander wyglądający jak wdzianko Spidermana. Siedząc na dnie w kryształowo przejrzystej wodzie nakręciliśmy trochę ogólnych ujęć i ustawiliśmy kamery. Teraz mamy dwie możliwości - albo poczekamy aż jakaś miła ośmiornica będzie akurat tędy przechodzić, albo zagonimy jakąś na plan. Nie będę owijać w bawełnę - ponieważ czas nurkowania jest zawsze za krótki i na filmowanie mamy tylko kilka dni, wybraliśmy tę drugą opcję. Naszym zaganiaczem był biolog morski Daniel Wise z klubu Sula Diving. Jego zadaniem było nakłonić naszego ośmionogiego aktora do pojawienia się na planie, nieważne, groźbą, czy pochlebstwem.
"Nigdy nie pracuj ze zwierzętami", tak mówią... Podczas mojej pierwszej pracy w telewizji byłam opiekunką zwierząt, jednak w studio miały one dużo mniejsze możliwości ucieczki. Pod wodą było dziesięć razy trudniej. Ośmiornica może poruszać się w trzech wymiarach i doskonale zdaje sobie z tego sprawę. Jeśli musi dostać się gdzieś w pośpiechu, czy to żeby uciec, czy złapać pożywienie, włącza "turbo dopalacze". Silnymi skurczami płaszcza przepycha ona wodę przez ruchomy lejek na jego końcu, uzyskując szybki odrzut w dowolnie wybranym kierunku. Dodatkowo dzięki zdolności nagłej zmiany koloru ośmiornice kilka razy znikały nam wśród wodorostów. Nakłonienie naszej niechętnej gwiazdy do zajęcia miejsca przed kamerą zajęło nam cztery nurkowania, zanim w końcu zdała sobie sprawę, że to my stawiamy lunch.
Wszystko szło jak po maśle, jednak ośmiornica długo badała pułapkę, zanim znalazła w rogu malutką dziurkę i z niej właśnie skorzystała, żeby dostać się do środka. Ponieważ prawie całe ciało ośmiornicy jest miękkie, z wyjątkiem dzioba, może się ona przeciskać przez najwęższe nawet otwory. Od biologów usłyszeć można opowieści o ośmiornicach, zamkniętych w laboratorium w oddzielnych akwariach, czekających, aż naukowcy pójdą na noc do domu, żeby odsunąć pokrywę akwarium i przecisnąć się przez szparę. Po zaznaniu odrobiny seksualnej rozkoszy w sąsiednim zbiorniku wracały one grzecznie do swojego akwarium, rano wyglądając niewinnie, jakby nic się nie stało. Nasze sprytnie stworzenie okazało brak zainteresowania darmowym lunchem, ale w między czasie nurkowie zastawili jej wyjście kratą - jednak mimo tego udało jej się wydostać na zewnątrz.
Oglądając z bliska życie każdego zwierzęcia możemy docenić jego wyjątkowość. Oczy ośmiornicy naprawdę sprawiają wrażenie, że wiele się z nimi dzieje. Dowiedziałam się też, że ośmiornice są prawo i lewo oczne. Każda ośmiornica ma jedno z oczu dominujące. Taka "ręczność", albo bardziej naukowo asymetria behawioralna, jest wyjątkowa wśród bezkręgowców. Fascynująca jest również skóra ośmiornic - znajdujące się chromatopory pulsują dynamicznie, dostosowując swój kolor do zmieniającego się otoczenia, co zapewnia zwierzęciu doskonały kamuflaż. Idąca po skałach na swoich mackach ośmiornica wygląda jak płynna fala, prawdziwie niewidzialny drapieżnik.
Uganiając się dalej za ośmiornicami skompletowaliśmy w końcu cały potrzebny materiał. Następnym razem użyjemy większych butli! Na zakończenie powinnam dodać, że staraliśmy się jak najbardziej zminimalizować stres wszystkich zwierząt, które brały udział w zdjęciach. Nawet nasz homar-przynęta nie skończył na talerzu - głównie dlatego, że ośmiornica nim wzgardziła...
Tekst: Miranda Krestovnikoff
Tłumaczenie: Piotrek Gliszczyński, Nowa AMA
Scapa Flow rządzi!>>>
