Nurkowanie z CN Nowa AMA

Układając w listopadzie kalendarium miałem pewność, że na początku roku będziemy mogli nurkować pod grubym lodem jeziora Łańskiego. I chociaż świąteczne ocieplenie było bardzo niestosowne, w pierwszym tygodniu stycznia mieszkańcy wiosek okalających Rybaki zaczęli chodzić na skróty. W poprzek i wzdłuż naszego jeziora. Przeczucie mnie nie oszukało.

Dlaczego w Rybakach?
Chociaż Rybaki mamy we krwi i traktujemy to miejsce jak nasz drugi dom rodzinny, o tym aby nurkowania podlodowe prowadzić nad jeziorem Łańskim decydują również inne, zupełnie obiektywne powody. Po pierwsze hangar, który daje ochronę przed wiatrem i pozwala wygodnie przygotować i zdemontować sprzęt. Po drugie, pracująca w pokojowej temperaturze sauna umila proces ubierania się i ratuje po nurkowaniu najbardziej zmarzniętych. Po trzecie, gruntowna znajomość ukształtowania dna pomocna przy planowaniu lokalizacji przerębli oraz ewentualnych działaniach ratowniczych. Po czwarte, dzięki zaangażowaniu osób pracujących w Rybakach, zawsze przejezdna droga ewakuacyjna. Po piąte ciepły nocleg, po szóste pyszny, gorący barszcz ukraiński na obiad. Mógłbym wyliczać jeszcze długo powody które mają jedną wspólną cechę: przekładają się liniowo na bezpieczeństwo nurkowania. Prowadząc szkolenie zawsze należy dołożyć wszelkich starań aby okoliczności prowadzenia nurkowań były sprzyjające i zwiększały bezpieczeństwo a nie stanowiły dodatkowe źródło problemów i niedogodności.

Przerębla
Jest jak magiczne lustro, przez które można wejść do zaczarowanego świata. Wejść i wyjść. To właśnie problem powrotu głównie zaprząta moją uwagę i wpływa na ostateczny wygląd i zabudowę przerębli. Lubię gdy ma kształt trójkątny, bo wycinanie takiej przerębli jest najmniej pracochłonne a ostrokątne naroża ułatwiają wchodzenie i wychodzenie z wody. Dobrze swoją rolę spełniają również przeręble o kształcie prostokątnym. Nie warto instalować się w przypadkowych szczelinach i wytopiskach. Nigdy nie wiadomo co było przyczyną powstania takiego otworu i czy jest on stabilny. Dodatkowo, zwykle jego nieregularne obrzeża sprzyjają zakleszczaniu się liny asekuracyjnej.
Na liście sprzętu do nurkowań pod lodem warto mieć kilka desek z otworami. Przykręcone śrubami do lodu stanowią doskonały element oporowy dla osób asekurujących oraz ułatwiają wchodzenie i wychodzenie z przerębli.
Wybór miejsca w którym wycinamy przeręble będzie miał wpływ na głębokość pod otworem i warto uzależnić go od celu naszego nurkowania. Odradzam robienie przerębli blisko dna. Zanurzający się tam zespół może podnieść osad i pogorszyć dobrą widoczność wody, która zwykle jest jedną z głównych zalet nurkowania pod lodem.
Jeżeli mamy odpowiednią liczbę osób i ilość sprzętu aby zabezpieczyć i asekurować wszystkie stanowiska, przy większej grupie uczestników warto zrobić kilka przerębli. W ten sposób skrócimy czas oczekiwania na wejście do wody a w sytuacji awaryjnej będziemy mogli prowadzić działania ratownicze z najbardziej dogodnego miejsca.

Zabezpieczenie nurka
W trybie szkoleń i nurkowań rekreacyjnych pod lodem jestem zwolennikiem wygodnych, bezpiecznych i logicznie uzasadnionych rozwiązań. Za takie uważam system asekuracyjny składający się z dwustronnie zamocowanej, asekurowanej liny oraz uprzęży. Prostota tego systemu oraz wysoki poziom bezpieczeństwa jaki gwarantuje takie rozwiązanie, przekonał nas aby stosować go w Rybakach jako obowiązujący standard. Używając takiego systemu należy dopilnować aby wszystkie połączenia (zamocowanie liny na powierzchni, zamocowanie liny do uprzęży, zapięcie uprzęży oraz zabezpieczenie karabinków) zostały wykonane w staranny i pewny sposób a w czasie trwania nurkowań były cały czas kontrolowane. Integralną częścią zabezpieczenia jest osoba asekurująca, która potrafi pracować z liną asekuracyjną i jest w stanie prawidłowo reagować na zachowanie się nurkujących.

Dobór towarzystwa
Uważam, iż zdecydowanie najlepszym zabezpieczeniem przed konsekwencjami awarii i wypadków jakie mogą towarzyszyć nurkowaniu pod lodem są ludzie, którzy to nurkowanie organizują, biorą w nim udział czy asekurują. Ludzie, którzy znając wartość ludzkiego życia potrafią z wyobraźnią i konsekwencją zadbać o każdy szczegół i o każdą minutę nurkowania. Kluczowe funkcje to osoby asekurujące liny oraz nurek ratownik. Nie wyobrażam sobie, aby ich zabrakło na akcji podlodowej lub by swoje obowiązki wykonywali niestarannie lub niechętnie. Dodatkowo, każdy kto jest na lodzie może pomóc przy budowaniu stanowisk, zakładaniu sprzętu, dojściu do przerębli, układaniu lin itp. Nurkowania pod lodem są nurkowaniami bardzo obciążającymi i każda życzliwa pomoc decyduje nie tylko o przyjaznej atmosferze ale przekłada się wprost na komfort i bezpieczeństwo nurkowania. Nie ma nic piękniejszego niż nurkowanie z ekipą od której wręcz emanuje bezinteresowność, determinacja oraz poszanowanie zasad i obowiązków.

Warunki zimowe
Gdyby stworzyć listę dobrych i złych uczynków zrobionych przez zimę na rzecz nurkowania, po stronie pozytywów byłaby tylko jedna pozycja: pokrycie jeziora lodem. Po stronie nagatywów byłoby tego znacznie więcej: zamrażanie sprzętu, wychładzanie nurków, zawiewanie śniegiem, skracanie dnia i wiele, wiele innych nieprzyjaznych dla ludzkiego organizmu okoliczności. Planując nurkowania pod lodem należy pamiętać o warunkach jakie będą nas otaczać i utrudniać wszystko co będziemy starali się robić. Z Zimą nie możemy walczyć, możemy jedynie przygotować się do działania na jej warunkach. Odpowiedni sprzęt nurkowy, umiejętność korzystania z niego w niskich temperaturach, znajomość technik rozwiązywania sytuacji awaryjnych, właściwe zabezpieczenie termiczne na powierzchni - to tylko niektóre z warunków jakie musimy spełniać chcąc bezpiecznie nurkować pod lodem. Jednak najważniejszym warunkiem do spełnienia jest umiejętność zrezygnowania z nurkowania w sytuacji, która nas przerasta.

Warto pomyśleć o innych
Po skończeniu nurkowań należy koniecznie zabezpieczyć przeręble. Pamiętajmy, że pozostawiona przerębla bardzo szybko pokryje się lodem i śniegiem tworząc niebezpieczną dla przechodzących tędy osób, pułapkę. Oznakowanie takiego miejsca może polegać na postawieniu dookoła kawałków wydobytej tafli czy włożeniu w otwory w lodzie ściętych gałęzi.

Podsumowanie
Nurkowanie pod lodem to jedna z najpiękniejszych i najbardziej wymagających form nurkowania. Może ono być zarazem bardzo łatwe jak i bardzo niebezpieczne. Zależy to jedynie od osób, które to nurkowanie realizują. Właściwy sposób zabezpieczenia, asekuracji i przygotowania się do rozwiązywania ewentualnych sytuacji awaryjnych powoduje, iż nurkowanie pod lodem nie stanowi najmniejszego zagrożenia dla nurków pomimo trudnych warunków atmosferycznych i przestrzeni zamkniętej. Z kolei świadome zaniedbywanie jakiejkolwiek z zasad, ignorancja, niewiedza czy też zbyt duża pewność siebie czyni z nurkowania pod lodem tragiczną próbę oszukania losu.