Nurkowanie z CN Nowa AMA

Rozpoznawanie strachu partnera

Wiele o nastroju nurka i jego nastawieniu do nurkowania można powiedzieć już na powierzchni. Charakterystycznym objawem wystąpienia stresu jest zmiana zachowania na różne od codziennego. Na przykład, kiedy partner staje się milczący, nie ma ochoty rozmawiać, zaczynają go niecierpliwić czynności związane z przygotowaniem nurkowania można się spodziewać, iż boi się i stara się samodzielnie rozwiązać problem. Z kolei przesadna, niezwykła dla osoby gadatliwość, nadmierna wesołość, pewność siebie, nonszalanckie traktowanie planu nurkowania mogą świadczyć o chęci ukrycia strachu nie tylko przed otoczeniem, ale i przed samym sobą. Oczywiście sposób zachowania może być skrajnie inny ale zawsze uważnemu obserwatorowi przekaże istotny sygnał o występującym już stresie.

Cena strachu

W sposób oczywisty niepokój pod wodą zmniejsza komfort i przyjemność nurkowania. Ale to również wpływa na bezpieczeństwo. Nurkowie, którzy w porę sygnalizują problem, zwykle pozytywnie reagują na działania doświadczonego partnera. Uspokajają się i mogą kontynuować nurkowanie. Zatrzymanie się, kilka przyjaznych gestów ze strony przewodnika oraz dalsze, umiejętne prowadzenie nurkowania potrafi skutecznie zredukować stres. Dużo większym zagrożeniem są nurkowie, którzy najczęściej z powodów ambicjonalnych starają się ukryć przed partnerami własny niepokój. Osoby takie będą wymagały pod wodą uważnej obserwacji i szybkiej reakcji prowadzącego. Można spodziewać się, iż jeżeli dojdzie do spiętrzenia stresu u takiej osoby rozwiązanie problemu będzie możliwe dopiero po wynurzeniu się.

Postępowanie ratownicze

Nie zawsze dzieje się tak, iż stres nurka jest jedynym problemem w czasie nurkowania a jego eliminacja jest możliwa pod wodą. Przedstawiony poniżej algorytm to tym razem raczej zbiór propozycji, których porządek chronologiczny zależy od rodzaju sytuacji. Dodatkowo, może on być traktowany jako uzupełnienie procedur przedstawionych w trzech pierwszych częściach artykułu ze względu na stowarzyszone występowanie stresu w sytuacjach awaryjnych.

1. Załóż chwyt zabezpieczający Znajdź prawą szelkę kamizelki ratowanego. Złap ją pewnie lewą dłonią, koniecznie wkładając rękę pod spód uprzęży. Chwyć mocno. Jeżeli trzeba, to poświęć na tę czynność parę sekund więcej tak, abyś czuł, że uchwyt jest pewny na 100%. Nie wykorzystuj D-ringów, tasiemek i troczków. Tylko uprząż! Dzięki temu nie zgubisz partnera i poprawisz mu nastrój. 2. Rozpoznaj problem Spróbuj zorientować się skąd bierze się niepokój partnera. Jeżeli uważnie obserwowałeś partnera od początku nurkowania szybko znajdziesz odpowiedz. Dzięki temu Twoja reakcja będzie prawidłowa i sprawna. 3. Rozwiąż problem Jeżeli wystąpił problem sprzętowy i jesteś w stanie go rozwiązać bez wynurzania zrób to jak najszybciej. Pokaż partnerowi, że rozumiesz co się wydarzyło i chcesz pomóc. Zrób to w taki sposób by partner nabrał przekonania, że wiesz co robisz i za chwilę jego kłopoty znikną. Jeżeli Twoje działania nie przynoszą efektów, nie przedłużaj sytuacji stresowej. Rozpocznij wynurzanie zgodnie z regułami. Cały czas trzymaj chwyt zabezpieczający. Dzięki temu ograniczysz narastanie strachu. 4. Zatrzymaj się Jeżeli masz do czynienia z problemem psychicznym spróbuj go rozwiązać. Jeżeli założyłeś chwyt zabezpieczający to już masz dobry start. Partner wyraźnie poczuje, że ktoś się nim zajmuje i chce mu pomóc. Zatrzymajcie się. Jeżeli masz kontakt z dnem to po prostu klęknijcie naprzeciwko siebie. Jeżeli do dna jest daleko nie dopuszczaj do zwiększenia głębokości. Dzięki takiej stabilizacji partner ma większą szansę by się uspokoić. 5. Zacznij terapię Koniecznie nawiąż kontakt wzrokowy. Postaraj się, aby Twoje oczy były spokojne i gwarantowały wyjście z opresji. Daj partnerowi czas. Niech wyrówna oddech, niech uspokoi myśli. Wręcz staraj się wprowadzić leniwy nastrój. Przecież nic się nie dzieje. To tylko strachy. Jeżeli partner zacznie być już kontaktowy pokaż znak "wolno, spokojnie". Nadal cierpliwie czekaj. Niech zegar zwolni. Wykonaj jakiś miły gest. Uśmiechnij się, pogłaszcz po głowie (raczej dotyczy partnerów przeciwnej płci). Nie wymuszaj pokazania znaku "OK." Sam wyczujesz, kiedy już będzie dobrze. Dzięki temu dasz partnerowi tyle czasu ile potrzebuje. 6. Spróbuj kontynuować Jeżeli uznasz, ze stres się zmniejszył zachęć partnera do kontynuowania nurkowania. Pokaż kierunek i powoli zacznij płynąć. Uchwyt zabezpieczający zdejmuj ostrożnie. Jeżeli uznasz za stosowne utrzymuj go w pierwszych chwilach wspólnego płynięcia. Dzięki temu wyraźniej pokażesz, że nadal jesteś obok gotowy do udzielenia pomocy. 7. Zredukuj głębokość nurkowania Jeżeli możesz, zmniejsz głębokość nurkowania. Zwykle przynosi to partnerowi dodatkową ulgę szczególnie, jeżeli wiąże się z wpłynięciem w bardziej rozświetloną warstwę wody. Dzięki temu partner poczuje się pewniej a Ty zyskasz większe bezpieczeństwo w wypadku nawrotu stresu. 8. Bądź czujny Pamiętaj, że pomimo opanowania sytuacji nadal nurkujesz z partnerem sprawnym inaczej. Dopóki nie zyskasz pewności co było przyczyną wystąpienia tak silnego stresu, musisz się liczyć z nawrotem problemu. Obserwuj uważnie partnera. Dzięki temu będziesz mógł z wyprzedzeniem zareagować na odnawiający się niepokój. 9. Nie obciążaj partnera Staraj się już dodatkowo nie obciążać partnera ćwiczeniami technicznymi czy sytuacjami wywołującymi dodatkowe emocje. Terapia trwa. Pokaż mu jak miłe i spokojne może być jednak nurkowanie. Dzięki temu nie będziesz musiał rozwiązywać problemu od początku i na długi czas zyskasz wielbiciela. 10. Zajmij uwagę partnera Staraj się skupić uwagę partnera na prostych, miłych szczegółach. Okoń stanie się niezwykłym gatunkiem a leżąca na dnie puszka po piwie to naprawdę niecodzienne znalezisko i powód do dumy. Pochwal partnera, że tak ładnie płynie. Dzięki temu może zatrzesz złe wrażenia i ponownie wprowadzisz partnera w stan pozytywnej euforii. 11. Jednak wynurzanie? Jeżeli pomimo perfekcyjnej psychoanalizy jaką przeprowadziłeś pod wodą i szeregu zastosowanych przez Ciebie sztuczek, stan partnera nie poprawia się a nawet zauważasz, że przechodzi w panikę, nie znęcaj się i nie przedłużaj niebezpiecznej sytuacji. Rozpocznij wynurzanie. Pamiętaj, że będziesz musiał przejąć kontrolę nad wieloma czynnościami, których w obecnym stanie partner nie będzie wykonywał. Prędkość wynurzania, pływalność grupy, asekuracja itd. wejdą w zakres Twoich obowiązków. Można powiedzieć, że będziesz brał udział w procedurze wydobywania i postaraj się zrobić to najlepiej jak potrafisz. Dzięki temu bezpiecznie osiągniesz powierzchnię i ostatecznie rozwiążesz problem. 12. Działaj również na powierzchni Nadal opiekuj się partnerem. W zależności od nasilenia stresu może upłynąć jeszcze sporo czasu zanim nawiążecie pełen kontakt i partner sam zadba o siebie. Do tego momentu musisz zapewnić mu pełne bezpieczeństwo. Dzięki temu wygasający, ale wciąż trwający stres nie przysporzy nowych kłopotów. 13. Pamiętaj o przyszłości Każda sytuacja stresowa pod wodą powoduje, iż rola ratownika nie kończy się wraz z nurkowaniem. Kiedy już odsapniecie, wysuszycie się i przebierzecie poświęć partnerowi trochę czasu. Omówcie dokładnie nurkowanie, postarajcie się odnaleźć wspólnie przyczynę niepokoju partnera. Wyjaśnij mu mechanizm stresu i metody panowania nad nim. Postaraj się najszybciej jak to będzie możliwe ponownie razem zanurkować i udowodnić, że można panować nad strachami. Dzięki temu utrzymasz partnera w przekonaniu, że nurkowanie jest jego przeznaczeniem.

Profilaktyka

Bez względu na rodzaj stresu jest on w pewien sposób uśpiony w naszej podświadomości i może dać niespodziewane objawy w sprzyjającej (w znaczeniu negatywnej) sytuacji. Określenie wartości progowej stymulującej sytuacji jest niemożliwe. Zależy ono w sposób oczywisty od osobniczej wrażliwości i tolerancji na stres. I pomimo, iż wydawać by się mogło, że mechanizm narastania strachu jest spontaniczny i nie podlega czynnościom świadomości to stosując właściwą i inteligentną profilaktykę, właśnie przed zjawiskiem stresu można w największym stopniu (spośród innych zagrożeń nurkowych) uchronić siebie i partnerów.

Każde nurkowanie powinno być poprzedzone uświadomieniem sobie nastawienia do niego. Czy nie występuje ukryta niechęć do zanurzenia? Jeżeli tak, to z czego ona wynika? Czy powoduje ją konkretny, przedstawiony plan działania czy wynika ona z ogólnej, aktualnej złej formy psychicznej? Odpowiedzi na te pytania być może pozwolą rozwiać obawy i wyeliminować stres. Obowiązkiem każdego nurka i przewodnika jest postawienie sobie i partnerom takich pytań i wyjaśnienie wątpliwości. Może się to wiązać z koniecznością zmiany profilu polegającą na zrezygnowaniu z niektórych elementów nurkowania lub wprowadzeniu dodatkowych służących wzmocnieniu wiary nurka we własne siły. Profilaktyką jest również rezygnacja z nurkowania, jeżeli stan psychiczny nurka na to nie pozwala i jest na przykład spowodowany niepowodzeniami życiowymi nie związanymi bezpośrednio z nurkowaniem. Zabieranie pod wodę aktywnego stresu w większości wypadków zawsze doprowadzi do sytuacji niebezpiecznej, związanej z koniecznością i trudnością rozwiązywania takiego problemu w czasie nurkowania.

Często się zdarza, iż nurek zaczyna odczuwać niepokój dopiero po zanurzeniu. Wtedy również jest jeszcze czas by zastanowić się nad jego przyczyną. Jeżeli to zwykły strach należy starać się myśleć pozytywnie nie dopuszczając do eskalacji negatywnych emocji. Często wystarczy skupić się na partnerach, skontrolować przyrządy, wyrównać oddech. Należy uświadomić sobie, że tak naprawdę nic złego się nie dzieje. To tylko uczucie, które może zniknąć tak szybko jak szybko się pojawiło. Jeżeli nie następuję poprawa należy jak najszybciej zasygnalizować problem partnerom zwiększając tym samym szanse na wspólne opanowanie lęku lub przynajmniej nie dopuszczenie do jego przekształcenia się w panikę. Znaczącą rolę w redukowaniu negatywnych emocji odgrywa przewodnik nurkowania. Od jego doświadczenia, spostrzegawczości, umiejętności nawiązywania kontaktu z partnerami oraz charyzmy a nawet pewnego rodzaju subtelności zależy jak bardzo destrukcyjny będzie wpływ pojawiającego się w grupie stresu na dalszy przebieg nurkowania. Również sam nurek poprzez systematyczny trening, symulację rozwiązywania sytuacji awaryjnych oraz realną ocenę własnych możliwości jest w stanie wyeliminować powstawanie stresu lub skutecznie go zredukować.