|
Nurkowanie pod lodem wystawia sprzęt powietrzny na działanie niskich temperatur, które mogą powodować jego zamarzanie. Najczęstszym objawem zamarznięcia automatu jest ciągły wypływ powietrza z drugiego stopnia redukcji, prowadzący do szybkiej utraty czynnika oddechowego. Zamarznięty, nowoczesny automat może spowodować opróżnienie 15 litrowej butli w czasie krótszym niż 2 minuty.
Ryzyko zalodzenia automatu oraz fakt nurkowania w przestrzeniach zamkniętych (do takich zalicza się nurkowanie pod lodem) wymagają stosowania dublowanego sprzętu powietrznego. W sytuacji awarii systemu podstawowego, jego funkcje są realizowane przez system zapasowy.
Poniżej opisano pod kątem bezpieczeństwa nurkowań pod lodem najczęściej spotykane zestawy powietrzne. Przy ich ocenie jako najbardziej prawdopodobną sytuację awaryjną przyjęto zamarznięcie automatu w pozycji otwarcia przepływu.
Kwalifikacja zestawów do nurkowania pod lodem opiera się na założeniu, iż zakręcanie pod wodą zaworów butli jest niedopuszczalne. Analizy wypadków wskazują, iż próby zakręcania zaworów często prowadzą do pomyłkowego odłączenia niewłaściwego automatu i stają się przyczyną tragedii. Wyjątek stanowi specjalny zawór separujący (opisany w zestawie 7), którego lokalizacja i funkcja umożliwiają bezpieczne zakręcanie pod wodą.
|
Zestaw 1: butla z pojedynczym zaworem, jeden automat oddechowy  |
Zamrożenia automatu w pozycji otwarcia przepływu powoduje w krótkim czasie utratę czynnika oddechowego. Zestaw nie zalecany do nurkowań pod lodem.
|
| Zestaw 2: butla z pojedynczym zaworem, jeden automat oddechowy z octopusem |
Podobnie jak wyżej, zamrożenie automatu w pozycji otwartej pozbawia nurka czynnika oddechowego. Wykorzystywanie octopusa w celu niesienia pomocy partnerowi zwiększa przepływ gazu przez pierwszy stopień redukcji podnosząc ryzyko jego zamarznięcia i pozbawienia czynnika oddechowego obydwu partnerów. Zestaw nie zalecany do nurkowań pod lodem.
|
| Zestaw 3: butla z podwójnym zaworem, dwa automaty oddechowe |
Zastosowanie dwóch automatów oddechowych może zmniejszyć przepływ przez poszczególne pierwsze stopnie redukcji wywołany równoczesną pracą dwóch urządzeń (np. drugiego stopnia redukcji i zaworu kamizelki). Jednak w przypadku zamarznięcia automatu, podobnie jak w zestawach opisanych powyżej, następuje szybka utrata czynnika oddechowego. Zestaw nie zalecany do nurkowań pod lodem.
|
| Zestaw 4: dwie butle z łącznikiem, dwa automaty oddechowe |
Wpływ zestawu na bezpieczeństwa nurkowania pod lodem jest podobny jak w przypadku opisanym powyżej. Różnica polega na zwiększeniu zapasu powietrza i nieznacznemu wydłużeniu czasu opróżniania butli w sytuacji zamrożenia automatu. Zestaw nie zalecany do nurkowań pod lodem.
|
Zestaw 5: butla podstawowa, niezależna butla pomocnicza, dwa automaty oddechowe  |
Zestaw zwiększa bezpieczeństwo nurkowań pod lodem dzięki możliwości korzystania z drugiego automatu podłączonego do niezależnej butli. Do utraty czynnika oddechowego dochodzi jedynie w butli podstawowej. System zapasowy pozwala nurkowi rozpocząć wynurzanie i wrócić do przerębli. Wskazane jest aby automat zapasowy posiadał manometr. Zestaw zalecany do nurkowań pod lodem.
|
| Zestaw 6: dwie butle niezależne, dwa automaty oddechowe |
Zestaw spełnia tę samą rolę jak opisany powyżej. W przypadku zamrożenia automatu oddechowego dochodzi do utraty powietrza w jednej tylko butli. Jego dodatkową zaletą jest zwiększenie zapasu czynnika oddechowego. Równomierne zużywanie czynnika oddechowego w butlach wymaga naprzemiennego wykorzystywania obydwu automatów. Każdy z automatów musi być wyposażony w manometr. Zestaw zalecany do nurkowań pod lodem.
|
| Zestaw 7: dwie butle z łącznikiem separującym, dwa automaty oddechowe |
Konfiguracja uważana za najbardziej bezpieczną. Pozwala na zużywanie czynnika oddechowego w dwóch butlach równocześnie, bez względu na wybór automatu. Umieszczony na środku łącznika otwarty zawór separujący umożliwia wyrównywanie ciśnienia w butlach. Jego zamknięcie w sytuacji zamarznięcia automatu powoduje rozdzielenie butli i utratę czynnika oddechowego tylko w jednej z nich. Jest to jedyny układ zaworów, który ze względu na swoją konstrukcję dopuszcza bezpieczne zamykanie pod wodą. Zaleca się, aby zawór separujący był zamykany samodzielnie poprzez obrót pokrętła lub giętkiego wałka. Jeden koniec wałka montowany jest na trzpieniu zaworu, drugi zakończony pokrętłem umieszczony jest w miejscu łatwo dostępnym dla nurka. Zestaw zalecany do nurkowań pod lodem.
|
|
Jacek Paradowski
Nowa AMA
|