| Jak wybrać sprzęt do nurkowania? |
|
Cz. II - Jak wybrać skafander i co dalej? W tej części cyklu pragniemy pomóc w wyborze odpowiedniego skafandra nurkowego oraz przedstawić typową kolejność zakupu dalszych elementów ekwipunku. 
1. Czy skafander jest mi w ogóle potrzebny? Zdecydowanie tak. Nurkowanie bez skafandra, lub w źle dobranym skafandrze, może spowodować, że zamiast z przyjemnością, nurkowanie będzie nam się kojarzyło z walką o przetrwanie. Zastanówmy się, jaką rolę spełnia skafander nurkowy? Funkcje skafandra nurkowego
Ze względu na własności fizyczne (duża gęstość i ciepło właściwe) przebywanie w wodzie o temperaturze niższej od temperatury ciała prowadzi do wychłodzenia organizmu. Nadmierne wychłodzenie, to nie tylko mniejsza przyjemność z nurkowania, ale również niebezpieczeństwo utraty zdrowia. Dlatego nurek, niemal w każdych warunkach, powinien być ubrany w odpowiednio dobrany skafander nurkowy. Drugim, po ochronie termicznej, zadaniem skafandra jest ochrona przed uszkodzeniem skóry w kontakcie z ostrymi przedmiotami (skały, kamienie, rafa, ostre krawędzie wraków) oraz niebezpiecznymi zwierzętami (parzące ukwiały, meduzy itp.). Niezależnie od ochrony termicznej, skafander może też spełniać rolę całkowitej, lub częściowej izolacji od środowiska wodnego. Taka ochrona może być konieczna dla nurków zawodowych, nurkujących w agresywnym środowisku; nurków technicznych wykonujących bardzo długie nurkowania dekompresyjne; oraz instruktorów, którzy "skazani" są na wielokrotne zanurzenia w ciągu dłuższego okresu pracy. Z powyższych rozważań wynika, że skafander jest dla nurka konieczny. Jednak odpowiedź na pytanie postawione na wstępie może być negatywna, ponieważ istnieje coś takiego jak wypożyczalnia sprzętu do nurkowania. 
2. Czy muszę mieć własny skafander nurkowy? To niebezpieczne pytanie z punktu widzenia sprzedawcy sprzętu. Jeśli stoimy na początku kariery nurkowej, nie jesteśmy pewni czy nam się to spodoba i czy będzie naszą pasją, warto zastanowić się nad wypożyczeniem skafandra. Koszt nowego, dobrego kombinezonu dla osoby początkującej, w zależności od przeznaczenia będzie kształtował się pomiędzy 500 a 1500 zł. Koszt wypożyczenia to ok. 50 zł za dobę. Na większości kursów nurkowania, koszt wypożyczenia skafandra jest wliczony w cenę kursu, lub wynosi "symboliczną" kwotę 50 zł za cały kurs. Z ekonomicznego punktu widzenia, wybór jest prosty. Jest jednak klika powodów, dla których warto mieć własny skafander do nurkowania. 
3. Po co mi własny skafander? Rozważając decyzję o zakupie, oprócz względów finansowych należy wziąć pod uwagę kwestie:
Załóżmy na początek, że interesuje nas skafander mokry. O rodzajach skafandrów piszemy dalej. Skafander mokry zakładany jest na niemal gołe ciało, oddziela nas od niego tylko strój kąpielowy. Już po pierwszym nurkowaniu, skafander będzie zaszczepiony naszą własną florą bakteryjną, którą nosimy na skórze. Oczywiście odpowiednia higiena, zarówno naszej skóry, jak i skafandra, powinna ten efekt zneutralizować. Jednak pocić będziemy się zawsze. W dobrych centrach nurkowych skafandry są odpowiednio często prane i dezynfekowane, ale nigdy nie ma pewności, co do tego jak skafander był traktowany przez poprzednich użytkowników. Istnieje nawet takie powiedzonko, że nurkowie dzielą się na tych, co "zalewają" skafandry i takich, co się do tego nie przyznają. Różnie z tym bywa, jednak ze względów higienicznych najbezpieczniej było by mieć swój własny strój. Ważną cechą skafandra mokrego musi być dopasowanie do kształtu ciała. Tylko dobrze dopasowana pianka będzie zapewniała nam odpowiedni komfort termiczny. Nie bez znaczenia jest również wygoda ruchu. Podczas nurkowania skafander nie może nas uciskać. Ostatecznie nurkujemy dla przyjemności, a nie po to by męczyć się w stroju rodem z komiksów. Jeśli nasza sylwetka mieści się w zakresie typowych wymiarów, to jest duża szansa, że uda się dopasować strój pośród tzw. rozmiarówki. Niestety, a może na szczęście, ludzie (w tym również nurkowie) są różni. Zwykle okazuje się, że a to rękawy sa za krótkie, a to nogawki za długie. Jeśli już uda się wcisnąć w piankę nasze kończyny, to może pojawić się zbyt dużo wolnego miejsca w okolicach klatki piersiowej. Optymalne dopasowanie możliwe jest jedynie w przypadku szycia na miarę. Dobrze jest przymierzyć kilka różnych pianek, najlepiej pośród różnych producentów i różnych modeli, aby wybrać tę najlepiej dopasowaną. W wypożyczalniach zwykle nie ma takiej możliwości. Kupując własny skafander możemy wybrać taki typ, jaki dokładnie odpowiada naszym preferencjom nurkowym (wody zimne, wody ciepłe, tropiki), albo zdecydować się na strój wieloczęściowy, uniwersalny. Dla Pań nie bez znaczenia będzie również krój i kolor. Są też i tacy, którym nie wypada pokazać się w piance innej niż włoska, czy francuska, a i to musi być najnowszy model. Niezależnie od kryteriów, jakie weźmiemy pod uwagę, warto mieć własny skafander nurkowy i jest to element wyposażenia nurkowego kupowany najczęściej, zaraz po ABC. 
4. Jakie są rodzaje skafandrów do nurkowania? Skafandry stosowane w nurkowaniu rekreacyjnym dzielimy na:
Skafandry mokre, czyli tzw. pianki, uszyte są z neoprenu (spienionej gumy) o różnej grubości. Zwykle stosuje się neopren o grubości 3, 5, lub 7 mm. Od wewnątrz, skafander wyściełany jest różnego rodzaju materiałami zwiększającymi komfort użytkowania. Od zewnątrz neopren pokrywa się materiałami chroniącymi przed uszkodzeniem mechanicznym. Skafandry mokre mogą składać się z kilku części. Ponieważ do słownictwa nurkowego przedarło się wiele terminów anglojęzycznych spróbujemy rozwikłać ten żargon:
Działanie skafandra mokrego polega na tym, że po wejściu do wody, przestrzeń pomiędzy naszym ciałem, a wewnętrzną stroną skafandra zostaje zalana. Powstaje cienka warstewka wody, którą ogrzewamy własnym ciałem. Ta warstewka, odizolowana pianką od otoczenia, chroni nas przed dalszą utratą ciepła. Skafandry półsuche, to rodzaj skafandrów neoprenowych, które posiadają uszczelnienia kołnierza, nogawek i rękawów (manszety) zapobiegające swobodnemu wlewaniu się wody. Ze względu na wysoką cenę porównywalną z ceną skafandrów suchych przy dużo mniejszym komforcie termicznym w stosunku do tych ostatnich, skafandry półsuche nie zdobyły dużej popularności. Skafandry suche, to względnie najcieplejszy rodzaj skafandrów nurkowych. To już właściwie nie tylko strój, ale całe urządzenie, zintegrowane z butami, wyposażone w zawory dodawczy i upustowy, manszety uszczelniające kołnierz, rękawy i nogawki oraz gazoszczelny zamek. Skafander taki zapewnia oddzielenie prawie całej powierzchni ciała od kontaktu z wodą. Doborem i rodzajami skafandrów suchych zajmiemy się w następnych odcinkach cyklu. Choć istnieją opinie, że można zacząć naukę nurkowania od razu w suchym skafandrze, my się z tym nie zgadzamy i zdecydowanie rekomendujemy rozpoczęcie przygody z nurkowaniem od skafandra mokrego. 5. Jak gruby powinien być skafander? Przed zakupem skafandra powinniśmy odpowiedzieć sobie na pytanie, w jakich warunkach będziemy nurkować. Od tego zależy rodzaj, grubość oraz pośrednio cena, jaką będziemy musieli zapłacić. Na początku "kariery" nurkowej najczęściej wybierany jest skafander mokry, czyli tzw. pianka. Jest to najtańszy i najłatwiejszy w obsłudze rodzaj kombinezonu nurkowego. W zależności od temperatury wody, w jakiej zamierzamy nurkować, powinniśmy wybrać piankę odpowiedniej grubości:
Ze względu na ochronę skóry przed otarciami i skaleczeniami, do nurkowania w sprzęcie powietrznym powinno się wybierać skafandry z długimi nogawkami i długim rękawem. Jeżeli z góry wiemy, w jakich warunkach będziemy najczęściej nurkowali, to można na początek zakupić skafander jednoczęściowy typu overall o odpowiedniej grubości. Np. jeśli interesują nas wyłącznie wakacyjne nurkowania w ciepłych krajach i nie zamierzamy sprawdzać, czy w polskich jeziorach jest coś ciekawego, wtedy wystarczy nam 3 lub 5 mm overall, do którego można dokupić kaptur, jeśli okaże się potrzebny. Jeżeli jednak zamierzamy nurkować w różnych warunkach i różnych porach roku, to należy rozważyć wariant wieloczęściowy. Overall + kamizelka, lub long John + shorty. Przy wyborze grubości pianki musimy brać również pod uwagę naszą indywidualną odporność na wychłodzenie. W wodzie o temp. 21 stopni jedni będą mieli komfort w 5 mm shorty, a inni będą marzyli o 7 mm overall z kapturem. Na podstawie doświadczeń z basenu oraz pływania w morzach i jeziorach, sami powinniśmy ocenić jak szybko marzniemy i dobrać odpowiednią grubość skafandra. W nurkowaniu sprawdza się również zasada ubierania "na cebulkę" i lepiej mieć np. dwie warstwy cieńsze niż jedną grubą. 
6. Jak dobrać rozmiar? Przede wszystkim należy uzbroić się w cierpliwość. Aby pianka spełniała swoją rolę, a nurkowanie było prawdziwą przyjemnością, musimy niestety odcierpieć swoje i przymierzyć przynajmniej kilka sztuk. Ponieważ różni producenci używają różnych numeracji, to najlepiej zdać się na ocenę naszych wymiarów oczami doświadczonego sprzedawcy. Jednak nawet najlepszy sprzedawca nie jest w stanie poczuć, czy w wybranym skafandrze czujemy się komfortowo, o tym musimy zdecydować sami. Dobrze dopasowana pianka, a tylko taką warto kupić, zapewni nam najlepszą ochroną przed zimnem, przy zachowaniu komfortu ruchów i prawidłowego krążenia krwi. Niestety, przymierzanie pianek to okrutny wysiłek, szczególnie dla początkujących nurków, którzy jeszcze nie bardzo wiedzą, za co ciągnąć i jak się wcisnąć w coś, co sprawia wrażenie o dwa numery za małego. To właśnie podczas przymierzania przydaje się rada dobrego sprzedawcy lub doświadczonego kolegi. Dobrze, jeśli sklep jest klimatyzowany, można w nim usiąść i odetchnąć po wydostaniu się z tego narzędzia tortur, jakim wydaje się pianka podczas pierwszej przymiarki. 7. Jaka pianka jest lepsza? Za ciasna, czy trochę za luźna? Może się okazać, że pośród standardowych skafandrów nie znajdziemy dla siebie idealnego rozmiaru. Niestety, pianka nie może być ani za ciasna, ani za luźna. W pierwszym przypadku będziemy mieli kłopoty z zakładaniem i zdejmowaniem, co może doprowadzić do uszkodzenia skafandra, a jeśli nawet nie, to na pewno będzie utrudniało prawidłowe krążenie krwi i rezultacie będziemy z tego powodu marzli. W drugim wypadku, jeśli w piance będą "martwe" przestrzenie, nieprzylegające ściśle do naszego ciała, lub kołnierz, rękawy i nogawki nie będą dostatecznie dopasowane, to będziemy marzli na skutek ciągłej wymiany wody pod skafandrem. Jeśli nie możemy dobrać pianki seryjnej produkcji, skazani jesteśmy na szycie na miarę. Dlaczego skazani? Przede wszystkim z powodu wyższej ceny, oraz dłuższego czasu oczekiwania i mniejszego wyboru. Niektóre firmy w ogóle nie szyją na nasz rynek pianek na zamówienie. Te, które przyjmują takie zamówienia, zwykle żądają za taka usługę od 10 do 30% dopłaty w zależności od typu pianki i jej rozmiaru. Zwykle czas oczekiwania na takie ubranko na miarę, wydłuża o kilka tygodni. Istnieje też ryzyko, że podczas przymiarki długo oczekiwanego skafandra okaże się, iż coś gdzieś uwiera, lub nie jest idealnie dopasowane. Wymiana takiego skafandra to następne tygodnie oczekiwania. Czy wobec powyższych "kłopotów" warto szyć na miarę?. Zdecydowanie tak, jeśli nie możemy znaleźć dobrze dopasowanej pianki, jest to jedyne rozwiązanie. Źle dopasowany skafander po prostu nie spełnia swojej podstawowej funkcji i nurkowanie w nim, nie będzie miało nic wspólnego z radością i relaksem. 8. Czym różnią się od siebie pianki tej samej grubości, różnych producentów? Przede wszystkim różnią się krojem, czyli mówiąc fachowo: ilością, kształtem i sposobem połączenia brytów (wykrojów). Krój pianki ma bezpośrednie przełożenie na dopasowanie do kształtu ciała i w efekcie na szeroko rozumiany komfort użytkowania. Dlatego warto jest przymierzyć kilka różnych modeli, różnych producentów, aby ocenić jak pianka się układa i czy nas gdzieś nie uwiera. Każdy z producentów stara się prześcignąć konkurencję stosując różnego rodzaju "patenty", mające zwiększyć funkcjonalność i przyjemność z użytkowania skafandra. Jako przykład weźmy szwedzką firmę Waterproof, która chwali się, że w piankach serii Lynx i Aries zastosowano aż 12 udogodnień takich jak: wzmocnienia na łokciach i kolanach, antypoślizgowe nakładki na ramionach i pośladkach, anatomiczne zgięcia w stawach łokciowych i kolanowych, elementy odblaskowe poprawiające widoczność nurka, zamki z brązu, dodatkowe uszczelnienia zamków, dodatkowy zamek pod szyją, wzmocnienie rzepów zapinających kołnierz, specjalny zawór labiryntowy w kapturach chroniony siateczką, długie zamki w rękawiczkach i butach ułatwiające zakładanie i zdejmowanie, itp. Oczywiście ilość tego typu udogodnień oraz jakość ich wykonania idą w parze z ceną skafandra i nie bez powodu pianki Waterproof są jednymi z najdroższych na naszym rynku. 9. Ile kosztuje pianka do nurkowania? W zależności od grubości, producenta i modelu ceny skafandrów mokrych kształtują się od kilkuset, do tysiąca kilkuset złotych. Poniżej przedstawiamy ceny skafandrów 7 mm różnych producentów: Eques 10. Co kupić, jeśli mam już ABC i piankę? Na tak postawione pytanie, każdy nurek będzie miał swoje własne zdanie. Spróbujemy zatem w skrócie przedstawić optymalne drogi kompletowania sprzętu odpowiednie do potrzeb zainteresowanych. Na początek należy określić swój aktualny profil oraz przewidywaną ścieżkę rozwoju. Odpowiedzmy sobie na pytania:
Jeśli jesteśmy tzw. nurkami niedzielnymi, czyli nurkujemy tylko kilka razy do roku, to możemy zaoszczędzić spore pieniądze obywając się bez własnego sprzętu, korzystając wyłącznie z wypożyczalni. Jeśli taki nurek zapragnie posiadać własny sprzęt to nie ma tu szczególnych zaleceń, przykładową ścieżkę wyboru przedstawiamy na końcu. Jeśli zdarza nam się nurkować kilkanaście razy w roku, a szczególnie podczas urlopów lub dedykowanych wyjazdów nurkowych, to powinniśmy pomyśleć o własnym sprzęcie w kolejności przestawione na końcu artykułu. Jeśli nurkujemy wyłącznie w ciepłych wodach to możemy zaoszczędzić nieco na automacie oddechowym wybierając tańszy model, niekoniecznie przeznaczony do nurkowania w zimnych wodach. Jeśli nurkujemy głównie w zimnych wodach, to w pierwszej kolejności powinniśmy rozważyć zakup suchego skafandra. Komfort termiczny to coś, co pozwoli nam nurkować w każdych warunkach i o każdej porze roku, niezależnie czy to będzie zima, czy lato, jeziora, czy Bałtyk i czerpać z nurkowania prawdziwą radość. Jeśli nurkujemy w bazach nurkowych, lub korzystamy wyłącznie z wypraw organizowanych przez centra nurkowe, to na pewno nie będziemy potrzebowali własnych butli, balastu, możemy nawet odłożyć na jakiś czas kupno automatu, czy kamizelki. Jeśli nurkujemy po za bazami, z grupą znajomych i przyjaciół, to niestety, wcześniej czy później okaże się, że zakup kompletnego wyposażenia jest nieodzowny, zarówno ze względów ekonomicznych jak i logistycznych. I wreszcie pytanie o plany rozwoju. Nurek, który pragnie się kształcić, zdobywać nowe doświadczenia i umiejętności, a więc podnosić swoje kwalifikacje i uprawnienia, powinien jak najszybciej zaopatrzyć się we własny sprzęt. Indywidualnie dobrany, opływany i zadbany sprzęt, to jeden z elementów dobrej praktyki nurkowej, który pozwala na szybkie postępy i zwiększa bezpieczeństwo w nurkowaniu. Typowa ścieżka zakupu sprzętu nurkowego po ABC i piance.
Przedstawiona kolejność to tylko przykład, w następnych częściach zajmiemy się wyborem kolejnych elementów wyposażenie w zaprezentowanej kolejności... 
|